geen gerelateerde objecten/artikelen gevonden.

Broodoproer

From VerhalenWiki

Jump to: navigation, search

Hongersnood in Nederland, het klinkt onwaarschijnlijk. Maar nog maar anderhalve eeuw geleden realiteit. Niet alleen in Nederland, maar in heel West Europa was er honger. De oogsten mislukten door de aardappelziekte waardoor de prijzen van ander voedsel mee omhoog gingen. Het gistte in Europa en op tal van plaatsen brak er oproer uit; het Broodoproer, ook wel aardappeloproer genoemd.

Hongerige kinderen zoeken aardappels
"Gisteren avond omstreeks zeven ure, schoolde eene menigte, voor een goed gedeelte uit vrouwen en jongens bestaande, te zamen voor het huis van Hogendam, koopman in aardappelen, op de Verwersdijk, zich beklagende, dat hij de prijs zijner aardappelen zoude hebben opgeslagen; men begon aldaar, door het werpen van steenen, waaraan het meest de jongens handdadig waren, de glasruiten te verbrijzelen. Hetzelfde geschiedde vervolgens aan de winkels van onderscheidene kooplieden in grutterswaren en broodbakkers, onder welke die van Perk, van Schaik, Engelbregt, Overvoorde, Smit, Nicola, van der Hargh, Harting, Visser, en van den Bogaert, alsmede Baarschot, koopman in aardappelen, het meeste te lijden hebben gehad, zodat bij sommigen niet alleen de glasruiten, maar zelfs het houtwerk van der ramen en blinden vernield werd." Aldus een speciale editie van de Delftsche Courant van dinsdag 23 september 1845. (normaliter verscheen de krant alleen op vrijdag)

Het geweld beperkte zich niet alleen tot handelaren en kooplieden. Ook de woning van de burgemeester moest eraan geloven. De politie stond machteloos en moest de hulp van het leger inroepen. Patrouilles grenadiers doorkruisten Delft, bijgestaan door een detachement van de cavallerie. Hoewel er op vrijdag 19, zaterdag 20 en zondag 21 september relletjes uitbraken in Leiden, Den Haag en Haarlem, wees niets erop dat op maandag 22 september 1845 in Delft de vlam in de pan zou slaan. In elk van genoemde steden werd de orde hersteld door het leger. Maar in Delft waren de rellen het hevigst. Het was niet zo dat de overheid niets ondernam. Het stadsbestuur had juist de middag voor de rellen nog vergaderd over het beschikbaar stellen van aardappels aan behoeftigen tegen gereduceerd tarrief. Helaas heeft dat voorstel het niet gehaald en volstond men met reserveren van een bedrag waarvan de komende winter soep zou worden gekocht, en uitgedeeld aan de armen. Na de rellen werd de soepverstrekking hals over kop vervroegd en werden twee grenadiers bij elke bakker geplaatst om te voorkomen dat brood of grutten onbetaald werden meegenomen. Er werd een samenscholingsverbod uitgevaardigd voor vier of meer personen en een aantal gebouwen onder bewaking geplaatst. Een jaar eerder was er een project waarbij onder de burgers geld werd ingezameld om werkloze vaders van 3 of meer kinderen aan (tijdelijk) werk te helpen, erg succesvol geweest. Het werk bestond uit het afbreken van stadswallen in de buurt van de Oostpoort, en er een plantsoen aan te leggen. Men besloot na de rellen dit project de komende winter voort te zetten. Een maand na het oproer werd de militaire aanwezigheid in Delft beeindigd. En precies een jaar na de rellen begon het proces tegen de arrestanten. Vele getuigenverhoren werden in de Delftsche Courant gepubliceerd. Zoals dat van grutter J.Smits die maandagavond omstreeks 8 uur gewaarschuwd werd dat er "een groote menigte volks razende en tierende op zijn huis (aan de Geer) aankwam, waarop hij het geraden heeft geoordeeld de deuren, alsmede de blinden voor de ramen van zijnen winkel te sluiten; dat slechts even daarna de volksmenigte voor zijn huis is aangekomen en alle zijne glasruiten met zoveel geweld en onstuimigheid heeft ingeworpen, dat de blinden voor de deur aan stukken naar beneden zijn gevallen." Toen de menigte door tussenkomst van militairen was verdwenen, merkte hij dat één van de verdachten de sleutel van zijn deur achterover had gedrukt. Deze kwam hem later terugbrengen, maar eiste in ruil daarvoor geld. Hij gaf hem tien cent. Later kwam de man nog eens terug en eiste gort en paardebonen, waarvan hij twee kop zou hebben gegeven. Het verhaal werd door verschillende getuigen bevestigd en een van hem verklaarde dat hij uit nieuwsgierigheid was gaan kijken en zag "dat eenige vrouwen flesschen met jenever bij zich hadden, waaruit zij volle bierglazen inschonken en uitdeelden, om het gepeupel aan te zetten". Bakker Smits trachtte tevergeefs plundering te voorkomen door zijn broodvoorraad op straat uit te delen. Een andere bakker, J.van den Boogerd had zich met vrouw, kind en dienstmeid in de bakkerij verstopt toen bij hem de ruiten werden ingegooid. Een aantal jongens klom zijn winkel binnen en nam 46 roggebroden mee. Buiten had iemand "gekleed in vuil grijs buis en lompen" de broden aangepakt. Onder het roepen van:"Brood, brood, hongersnood!" had hij ze aan het volk uitgedeeld. Net toen de jongens zich aan de centenla wilden vergrijpen werd er geroepen;"daar komt de wacht!" Op het Oosteinde zou een man voor de deur van grutter Engelbregt geroepen hebben: "Wie geeft me een stuiver? Dan sla ik zijn ruiten in." Om vervolgens zijn klomp door de ruit te smijten. Uiteindelijk werden er vier volwassen mannen voor de rellen in Delft bestraft;(D.Elferinck,A.Schonnenburg,L.Luureman en J.’t Hoen). Zij werden veroordeeld tot tepronkstelling, 5 tot 7 jaar gevangenisstraf, alsmede een geldboete. Drie jongens werden veroordeeld tot 20 maanden tot 3 jaar cel en een geldboete. De enige vrouw werd tot vier jaar cel en een geldboete veroordeeld.

Gevangenis in Leeuwarden
Recherche avancée   
Critère 1      --
                        et   ou   sauf
Critère 2      --
                        et   ou   sauf
Critère 3      --
                        et   ou   sauf
Critère 4      --
                        et   ou   sauf
> Classer les r�sultats par  
lancer
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies