59 gerelateerde items gevonden in de collecties van Erfgoed Delft e.o
» Toon alle gerelateerde items uit de collecties van Erfgoed Delft

 
Satire als wapen tegen egoïsme en domheid : Delftse patriot Gerrit Paape
: R26685
Gansch Nederland luisterde : Gerrit Paape als journalist in Den Bosch (1794-1795)
: R16872
Gerrit Paape en de Boggels : een satirisch patriot en zijn mikpunten, beschouwd aan de hand van het toneelstukje "De Boggels"
: R30030
Republikeinsch speelreisje, van Vrankryk naar Holland door den burger Gerrit Paape : van wegens den Franschen volksvertegenwoordiger gerequireerd, om met het hoofdkquartier van den generaal Deandels medetetrekken.
: R31087
O ondankbaar vaderland : Gerrit Paape en de 'verbeterende' ballingschap
: R31373
Bijzondere brieven aan "Weleerwaarde" : over "De aristocraat en de burger" (1785) en 'De gewapende burgercorpsen en de antipatriottische geestlyken" (1785) van Gerrit Paape
: R31416
Gerrit Paape Silhouet-kunstenaar en groot patriot
: R55087
Een en ander over Gerrit Paape en zijn tijd
: R62440
Gerrit Paape en Henri A. Ett
: R67192
Gerrit Paape (1752-1803)
: R67515

Gerrit Paape

From VerhalenWiki

Jump to: navigation, search

Paape, Gerrit “Alle de apen (de apenhoofden uitgezonderd) zou men in een zeer groot veld doen bijeenkomen, hen aldaar in een grote cirkel of rondenkring scharen, allen achter elkander. Elke aap zou zich moeten voorzien van een scherp hakmes, een hout blokje en een pikpleister. De apen in een ronde kring gezeten zijnde, zou elke aap de staart grijpen van de aap die voor hem zat. De ellenden van het staartloze apendom waren onbeschrijflijk.” Dit is een citaat van Reize door het Apenland uit 1788, geschreven door J.A. Schasz. Dit is een pseudoniem van Gerrit Paape. 1. Levensloop Gerrit Paape (zie figuur 1) was in 1752 op 4 februari 1752 te Delft geboren. Hij groeide op in een arm gezin met veertien kinderen. Aangezien hij goed kon illustreren, leerde hij schilderen op een plateelbakkerij. In 1779 verliet Paape zijn ambacht vanwege een geschil. Hij werd vijf jaar bediende van de Delftse Kamer van Charitate. Daarnaast werd hij opgenomen in een gezelschap van dichters en geleerden in Delft. Paape was geïnteresseerd in de politiek en kreeg meer overwicht in de Delftse politiek door zijn kundigheden. In de stad werd in 1783 een vrijcorps opgericht onder de spreuk: tot Herstel der Delftsche Schutterije, voor Vrijheid en Vaderland. Paape werd spoedig een ijverig lid. Figuur 1 Paape was naast plateelschilder ook journalist en columnist. Hij werkte dan ook in 1785 voor de plaatselijke Hollandsche Historische Courant, deze werd gerekend tot één van de meest extreme couranten in Nederland. In 1787 moest Paape als fel Patriot Delft en later het gehele land verlaten, wegens majesteitsschennis. Figuur 1 2. Paape als Patriot Na de Amerikaanse en Franse revolutie ontstond er in 1795 ook in Nederland een revolutie. Er kwam kritiek op het bestuur van de regenten en de stadhouder, Willem V, kreeg het zwaar te verduren. Patriotten noemen zich vaderlandslievenden. Hier behoorden zowel uitgesproken democraten als tegenstanders van de stadhouder. Nadat de Pruisische koning in 1787 de Republiek binnenviel, sloegen veel patriotten angstig op de vlucht, waaronder Gerrit Paape. Zoals eerder benoemd was Paape een fel patriot. Op zijn 31 heeft Paape zich in 1783 openlijk in de Patriottische Beweging geworpen en daarin een voorstaande plaats verworven. Hij vertaalde werken uit het Duits en Frans naar het Nederlands. Hij was bij elke plechtige gelegenheid de aangewezen spreker. En hij heeft de geschiedenis van het Delftsche Genootschap geschreven. Delft zelf was half patriots en kreeg pas echt voet aan de grond, toen Pruisen op het punt stond om in te grijpen. Maar in het Patriotisme van de meeste patriotten vond Paape zijn ideaal niet terug. Hij is zich ervan bewust, dat niet de stadhouder, maar de onverschillige burgers de grootste vijanden zijn. Er is namelijk onderling sprake van veel wantrouwen. Ook tijdens zijn ballingschap publiceerde hij revolutionaire en satirische inhouden. De meeste indruk heeft hij gemaakt met zijn satirische werken, Paape had geen moeite zich inhoudelijk aan te passen aan de omstandigheden. Paape was een groot voorstander van een politieke omwenteling en schreef vooral over de politiek. In Frankrijk schreef Paape over de dwaze politiek in zijn vaderland. Een voorbeeld hiervan is het bovengenoemde satirische imaginaire reisverhaal, Reize door het Apenland (1788). Paape heeft indirect kritiek op de besluiteloosheid van de patriotten en de bestuurswijze van de bestuurders. Dit was de reden dat Paape het werk onder een pseudoniem publiceerde. In 1795 keerde de schrijver terug naar Nederland. Ondanks zijn politieke inzet was er na de Bataafse Omwenteling geen politieke rol meer voor hem weggelegd. Paape voerde propaganda voor de Fransen met de ‘s Hertogenbossche Vaderlandsche Courant. Hij nam hier echter geen genoegen mee en startte het weekblad De Keezensocieteit. Vervolgens werd hij benoemd in de Raad van Justitie in Leeuwarden, zonder kwalificatie. Paape werkte hier een tijdje, ook weer onder een pseudoniem, bij de extreme Friesche Courant om zijn revolutionaire ideeën kenbaar te maken. 3. Tot aan zijn dood Sinds 1798 was Paape werkzaam als ambtenaar van het Departement van Nationale Opvoeding in Den Haag. Hij was inmiddels gematigder geworden in zijn geschriften en na 1799 werd van Gerrit Paape als auteur niets meer vernomen. In 1803 overleed de schrijver, op 12 december, en raakte zijn werk vergeten. Hij werd begraven in de Kloosterkerk in Den Haag. Paape dankte God dat hij in een veelbewogen tijd geboren was. 4. Na zijn dood Gerrit Paape was getrouwd met Maria van Schie. Zijn vrouw woonde tot haar dood in de Voorstraat nr. 7 in Delft. Dit huis is hedendaags een koffiebranderij (zie figuur 2) P.J. Buijnsters noemde Paape een ‘eersterangsschrijver’. Paape is een achttiende-eeuwer die nu nog volop leesbaar is. Veel van zijn boeken, toneelstukken, verhalen en tijdschriften zijn bewaard gebleven. Zijn oeuvre wordt geschat op 130 werken. Mijne vrolijke wijsgeerte in mijne ballingschap is een boek rond de achthonderd pagina’s dat Paape schreef over zijn eigen leven. Over Paape zelf is ook veel geschreven. Peter Altena heeft een omvangrijke en volledige biografie over hem geschreven. [3] Figuur 2 De Sociëteit ‘s Hertogenbossche Vaderlandsche Courant, waar Paape werkte, bestaat nog steeds.

5. Relatie Gerrit Paape en Delft In Delft groeide deze auteur op en schreef daar zijn eerste poëzie. Hij heeft zich in deze stad van zijn jonge jaren ook geschoold tot courantier. Paape heeft de geschiedenis van het Delftsche Genootschap geschreven, bediende de Delftse Kamer van Charitate, schreef voor de plaatselijke courant en was lid van de vrijcorps. Paape ondersteunde de revolutie in Delft, maar had na de ommekeer van september 1787 hier niet veel vrienden meer. Als patriots schrijver en politicus had Gerrit Paape niet alleen op lokaal Delfts niveau gemanifesteerd, ook op nationaal niveau beschikte Paape over de nodige politieke invloed, dankzij zijn propaganda. Zo was hij een man van betekenis geworden en een landelijke beroemdheid. Uit de literatuur te zijner tijd zou men dat moeilijk opmaken. Maar de rol die hij in Delft heeft gespeeld, maakt duidelijk dat hij werd meegeteld. Paape werd naar bijna alle provinciale en algemene vergaderingen als afgevaardigde gezonden. Paape was dus wel degelijk belangrijk voor Delft. Hij heeft niet in elk opzicht en aspect een rol gespeeld, maar in de politiek en in de literatuur heeft hij zijn steentje voor de stad bijgedragen. In 1799 spraken de Vaderlandsche Letteroefeningen de hoop uit nooit meer iets van Gerrit Paape te hoeven lezen. Hier zijn scholen in Delft het niet mee eens. Onder andere op het Christelijke Lyceum Delft lezen en analiseren verschillende kinderen elk jaar Reize door het apenland, het eerder benoemde fragment. Zo blijft Paape invloed uitoefenen op zijn geboorte stad.

Recherche avancée   
Critère 1      --
                        et   ou   sauf
Critère 2      --
                        et   ou   sauf
Critère 3      --
                        et   ou   sauf
Critère 4      --
                        et   ou   sauf
> Classer les r�sultats par  
lancer
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies