2 gerelateerde items gevonden in de collecties van Erfgoed Delft e.o
 
: C53172
Stencil King
: R73073

Hugo Kaagman

From VerhalenWiki

Jump to: navigation, search

Delfts blauw als controversiële kunst

Hugo Kaagman (1955) verhief met zijn Dutch tribal art het Delfts blauw tot een universeel beeldmerk dat symbool staat voor Nederland. Zijn bekendste werk is ongetwijfeld de Holland Boulevard op luchthaven Schiphol. De meningen over zijn producties zijn steevast verdeeld: de één vindt ze oubollig, de ander herontdekt juist de schoonheid van Delfts blauw.

Hugo Kaagman in zijn atelier op station Amsterdam Rai. Foto Trudy van der Wees
In 1992 verscheen op de muur naast de Amsterdamse Westertoren een grote Delftsblauwe schotel. Het randmotief was opgebouwd uit een Chinees Mingpatroon in combinatie met een gespiegelde roos. Centraal in de schotel was een pittoresk doorkijkje op de Westertoren te zien. Een hommage aan de Jordaan en typisch een product van Hugo Kaagman. Zijn werk is te zien in steden en musea over de hele wereld, maar gek genoeg niet in Delft. Contacten met De Koninklijke Porceleyne Fles of andere aardewerkfabrieken zijn er evenmin, vertelt de kunstenaar in zijn tot atelier omgebouwde kiosk op een perron van station Amsterdam Rai. Om de paar minuten raast met veel lawaai een trein voorbij, maar dat merkt de kunstenaar allang niet meer. 'Ze moeten me niet.' zegt hij. Toch ligt de relatie met Delft voor de hand. De hedendaagse kunstenaar is gespecialiseerd in Delftsblauwe toepassingen en Delftsblauwe kunst in de meest brede zin van het woord. Van Delftsblauw serviesgoed bij de HEMA tot een veertig meter lange Delftsblauwe schutting op het Damrak, die de werkzaamheden aan de Noord-Zuidlijn aan het oog moet onttrekken.

Graffiti

Zijn eerste Delftsblauwe ontwerp stamt uit 1978, toen de graffitikunstenaar een Delftsblauwe Art-0-maat plaatste op het Spui in Amsterdam. Veertien jaar later hing een van zijn Delftsblauwe doeken in het Stedelijk Museum. Het zegt iets over de levenswandel van een kunstenaar wiens stijl wel wordt omschreven als ‘postmodern conceptualisme’. Hugo maakt gebruik van sjablonen, een techniek die als voordeel heeft dat beelden op elk materiaal kunnen worden aangebracht, maar ook dat door herhaling in steeds andere combinaties steeds weer nieuwe interpretaties mogelijk zijn. Alle bestaande voorstellingen en motieven zijn bruikbaar, ongeacht uit welke traditie of medium ze afkomstig zijn en op welke drager ze ook worden overgebracht. Dat kan aardewerk zijn, maar ook een houten schutting, canvas of een vliegtuig. 'Toen ik met Delfts blauw begon was de kunstwereld geschokt. Veel mensen vonden het oubollig; sommigen zager er ook ineens de schoonheid van in. Over het algemeen dacht men dat mijn Delftsblauwe kunst een grapje was. "Als je op die manier doorgaat, kun je het als kunstenaar verder wel vergeten," werd me gezegd. Maar voor mij was het geen grap. Ik wilde bewust werken in de Hollandse traditie van het Delfts blauw.'

Wereldkunst

Voordat Hugo zich de Nederlandse volkscultuur toe-eigende als rode draad in zijn werk, had hij zich zeer grondig verdiept in diverse culturen over de hele wereld, onder meer de Marokkaanse en Afrikaanse. 'Ik raakte er gefascineerd door de patronen die ik aantrof in alle kunstuitingen. Vooral de abstracte, geometrische Arabische patronen die werden gebruikt op de keramiek waarmee moskeeën waren betegeld, vond ik van een enorme schoonheid, echt kicken.'
Deze Oosterse en Afrikaanse invloeden zijn duidelijk herkenbaar in Hugo’s vroege werk, maar ze zijn ook terug te vinden in zijn modernere werk. 'Ik verzamel beelden uit verschillende culturen en integreer deze. Zo ontstaat wereldkunst. Je zou het kunnen vergelijken met het samplen van muziek. Je kopieert en verandert het origineel. Dat is ook wat ik doe met de Delftsblauwe motieven. Het is bij mij niet of het een of het ander. Het is èn èn. In de jaren tachtig was ik een enorme fan van reggaezanger Bob Marley, maar voor de afwisseling draaide ik ook Johnny Jordaan en Tante Leen. Dat kan heel goed samengaan. Ik zie mezelf als een wereldkunstenaar, met het accent op de Nederlandse cultuur en folklore, zowel door de onderwerpkeuze en de gebruikte technieken, als door de het kleurgebruik.'

Delftsblauwe souvenirs

Zijn grote doorbraak kwam in 1990. 'Door mijn langdurig verblijf in het buitenland was ik de Nederlandse volkscultuur en folklore meer op waarde gaan schatten. In het buitenland vraagt iedereen aan je: waar kom je vandaan, wat is bepalend voor jullie cultuur? Dat kom je onwillekeurig toch uit bij het Delfts blauw. Ik realiseerde me dat juist door mijn eigenheid mee te brengen in mijn werk, ik me zou kunnen onderscheiden in een kunstwereld die in mijn ogen steeds homogener werd. Iedereen aapte elkaar na, mede onder invloed van het internet.'
Hugo zette definitief een punt achter zijn carrière als graffitikunstenaar. 'Ik was geen straatjongen met viltstiften meer. Een stipendium stelde me in staat om een jaar lang research te verrichten zonder dat ik daar ook mijn brood mee moest verdienen. Dat gaf een enorme vrijheid. Ik koos Nederland als onderzoeksgebied. Ik heb me opgesteld als buitenlandse toerist in Nederland en ben meegegaan met allerlei georganiseerde uitstapjes. Naar de Keukenhof, naar Madurodam, naar Volendam, enzovoorts. Zat ik daar als enige Nederlander tussen de Japanners, Amerikanen en Italianen. Tijdens een busexcursie naar Delft werd gestopt bij aardewerkfabriek de Delftse Pauw. Ik zag tot mijn verbazing hoe buitenlandse toeristen in een uur tijd als gekken Delftsblauwe souvenirs insloegen. Het deed me denken aan mijn reizen in Marokko, waar je als toerist een tapijtenwinkel in wordt gelokt. Je mocht niet weg voordat je iets had gekocht.'
Hugo raakte zo geïntrigeerd door dit fenomeen, dat hij besloot zich te verdiepen in het Delftsblauwe aardewerk. 'Als graffitikunstenaar had ik geen enkele ervaring met keramiek, maar ik kreeg de kans om drie maanden te werken bij het Keramisch Werkcentrum in Den Bosch. Daar heb ik veel geleerd.'

Holland Boulevard

In zijn Amsterdamse kraakpand ging Hugo helemaal los met wat hij noemt Dutch tribal art. Op zijn blauwwitte schilderijen prijken stereotype beelden uit de Nederlandse cultuur in verfrissende combinaties. De meningen erover zijn verdeeld. De één vindt het kunst, de ander kitsch. 'In mijn graffitiwerk stopte ik altijd ironie, humor. Graffiti moet prikkelen. Het werk moet betekenis hebben – zonder daar meteen al te dramatisch over te doen – en het moet leuk zijn. Die elementen zitten ook in mijn huidige werk, maar dat maakt het soms ook omstreden, heb ik gemerkt.'
In de jaren negentig toonde luchthaven Schiphol belangstelling voor Hugo’s werk. 'De directie van Schiphol had besloten de luchthaven te "verhollandsen". Tachtig procent van de passagiers komt bij tussenlandingen de luchthaven niet af en heeft geen idee in welk land men zich bevindt. Daar wilde Schiphol verandering in brengen. Dus toen in 1993 de luchthaven werd uitgebreid met de nieuwe Terminal West, ontstond het idee van een Holland Boulevard: een 65 meter lange wandschildering die een oerhollands gevoel uitstraalt in een internationaal georiënteerde omgeving. Daarmee was mijn naam in een klap gevestigd.'

Kritiek

Over opdrachten heeft Hugo Kaagman sindsdien niet meer te klagen, maar zijn werk wordt niet altijd met gejuich ontvangen. 'Ik ben geliefd, maar ik word ook verguisd. De zogenaamde kunstwereld heeft altijd iets tegen me gehad. Ik val overal buiten. Dan ben ik te jong, dan weer te oud, de ene keer mijn tijd ver vooruit, dan is mijn werk weer achterhaald. Ik durf in Nederland niet meer te exposeren met uitsluitend Delfts blauw werk, want dan krijg ik de kritiek dat ik ben blijven stilstaan. Als je in Nederland twee jaar achter elkaar hetzelfde doet, stagneer je. Maar het Delfts blauw is een traditie van honderden jaren. Laten we daar in vredesnaam mee verder gaan, op een vernieuwende manier.'

Delftsblauwe tempel

Een van zijn laatste grote werken, de stadshaard in Enschede, is omstreden en spraakmakend. 'Het is een groot gebouw dat is betegeld met tegels met Nederlandse afbeeldingen. Door de keramiek aan de buitenkant ziet het gebouw er een beetje uit als een moskee, zeker met die hoge toren. Dat valt in deze tijd verkeerd. Sommige mensen hebben tijdens een vakantie in Turkije wel eens een blauwwit betegelde moskee gezien en spreken nu van de "Delftsblauwe tempel". Ik heb veel shit over me heen gekregen, ben zelfs bedreigd. Daar ben ik erg van geschrokken. Het gekke is wel dat ik door dit werk nu bijna een controversieel artiest ben geworden, terwijl men me eigenlijk al had afgeschreven als oubollig. Stel je voor, controversieel dankzij Delfts blauw! Het enige wat ik heb willen doen is opkomen voor onze eigen cultuur, iets wat het huidige politieke klimaat toch zou moeten aanspreken.'

Opgetekend door Trudy van der Wees

Recherche avancée   
Critère 1      --
                        et   ou   sauf
Critère 2      --
                        et   ou   sauf
Critère 3      --
                        et   ou   sauf
Critère 4      --
                        et   ou   sauf
> Classer les r�sultats par  
lancer
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies