3 gerelateerde items gevonden in de collecties van Erfgoed Delft e.o
 
Delftware: four centuries of Delft ceramics : a catalogue for the exhibition "Royal Kingston, Royal Delft"
: R28324
Royal Delft: a guide to De Porceleyne Fles
: R29644
Royal Delft
: R54408

Rick Erickson

From VerhalenWiki

Jump to: navigation, search

“Delfts blauw vertelt het universele verhaal van een volk en een natie”

Rick Erickson schenkt de thee in een servies uit 1914. Foto Trudy vd Wees

Een van de belangrijkste collecties Delfts aardewerk bevindt zich in Addlestone, vlakbij Londen. Rick Erickson bouwde in de loop der jaren een indrukwekkende verzameling op. Maar dat niet alleen, met een ongekende ijver en passie verdiepte hij zich in de geschiedenis van het Delfts aardewerk, en met name dat van De Koninklijke Porceleyne Fles.

In zijn bescheiden woning in het Britse Addlestone heeft Rick Erickson zich omringd door Delfts blauw. De thee wordt geserveerd in een Delftsblauw servies uit 1914. “Niet zo heel oud”, vindt hij zelf. Dit is het alledaagse servies. Voor speciale gelegenheden wordt een waardevol antiek theeservies van De Koninklijke Porceleyne Fles tevoorschijn gehaald. Een speciale gelegenheid is bijvoorbeeld 28 maart, de datum waarop deze aardewerkfabriek werd opgericht. Die dag wordt luisterrijk gevierd in huize Erickson.

Antiekhandel

Rick is van oorsprong musicus. Op latere leeftijd begon hij zich te interesseren voor antiek en startte hij een antiekhandel, naast zijn werkzaamheden als organist. “Als kind was ik al geïnteresseerd geweest in aardewerk. De kleuren, de vormen, ik vond het allemaal prachtig ik vroeg me af hoe en waarom ze op deze manier waren gemaakt. Op een dag liet een vriend, die Delfts blauw verzamelde, me vol trots iets zien van De Koninklijke Porceleyne Fles. Ik had daar nog nooit van gehoord, vond het ook niet bijzonder mooi, maar was geïnteresseerd genoeg om het van hem over te nemen. Het was een beetje beschadigd, en dat vond hij een bezwaar. Ik vond een kleine beschadiging niet erg. Dat hoort erbij als iets bijzonder oud is. Daar is het leven doorheen gegaan.” Zo ontstond een fascinatie voor de Delftse aardewerkfabrieken en met name De Koninklijke Porceleyne Fles. Vele, vele uren heeft Rick doorgebracht in de archieven van fabriek. Het resulteerde in 2003 in Royal Delft, A Guide to De Porceleyne Fles. Driehonderd pagina’s over de oudste aardewerkfabriek van Nederland.

Haagse School

Rick staat bekend om zijn fenomenale kennis van het Delftse aardewerk en om zijn uitgebreide collectie, die de meeste muren van zijn woning siert. Veel stukken zijn meer dan honderd jaar oud, bijvoorbeeld de Delftsblauwe tegelplaten gemaakt naar schilderijen van vertegenwoordigers van de Haagse School, zoals Mauve, Mesdag en Springer. “Toen ik een stuk of twintig, dertig stukken had verzameld, wilde ik er meer van weten. Bijvoorbeeld: wie heeft ze geschilderd, en waarom? Ik ontdekte dat er over een groot deel van de producten van De Koninklijke Porceleyne Fles niets op papier stond. Er was gewoon niets van bekend. Veel archiefmateriaal is helaas verloren gegaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. En in de jaren zeventig, toen er volop werd gesaneerd bij de fabriek, belandde een deel van de archieven bij het oud vuil. Medewerkers van het Delfts gemeentearchief hebben daar op het laatste nippertje nog enkele stukken van weten te redden. Ook een belangrijk deel van de collectie zelf is uit het oog verdwenen. In de jaren tachtig verkeerde de fabriek in financiële moeilijkheden en deed men een groot deel van de collectie van de hand om inkomsten te genereren. Heel veel Delfts blauw bevindt zich nu in de depots van het Instituut Collectie Nederland. Maar de voorwerpen zijn nauwelijks gedocumenteerd. Daar moet nog onderzoek naar worden gedaan.”

Kingston upon Thames

Het was nooit Ricks intentie om zo’n enorme verzameling aan te leggen. Er op een afstandje van genieten was ook prima. De omslag kwam in 2000, toen hij meewerkte aan De Royal Kingston Delft Exhibition, een Delfts-blauwtentoonstelling in de Delftse zusterstad Kingston upon Thames. “Ik wilde dingen laten zien die niet beschikbaar waren in Kingston zelf. Daarvoor waren bruiklenen nodig van andere musea en instellingen. Er was alleen één probleem. Op dat moment had het museum in Kingston geen directeur. Het einde van het liedje was dat ik het allemaal zelf heb geregeld, maar dat ik ook zelf opdraaide voor de kosten. Ik heb duizenden ponden uitgegeven aan het verwerven van voorwerpen voor de tentoonstelling, die ik vervolgens in bruikleen gaf aan het museum. Dat was tevens de aanleiding voor het schrijven van mijn boek. Ik had ineens een uitgebreide collectie, ik wist er inmiddels redelijk veel van af en ik wilde die kennis delen met het publiek.”

BookCover.jpg

Sociale geschiedenis

Ook het samenstellen van het boek ging niet van een leien dakje. “Ik benaderde verzamelaars met de vraag of ze beeldmateriaal wilden afstaan voor het boek. Sommigen weigerden omdat ze niet wilden dat hun collectie in de openbaarheid kwam. Anderen vroegen exorbitant hoge bedragen voor publicatie van de foto’s. Er zat dus maar één ding op: de objecten zelf verwerven en fotograferen.” En zo geschiedde. Het boek kwam er, uitsluitend in het Engels. Door experts wordt het beschouwd als hét ultieme boek over Delfts blauw. En intussen verzamelt Rick nijver door. “Ik heb mezelf wel een beperking opgelegd, want je kunt wel alles verzamelen van alle plateelbakkerijen in Delft. Ik ben me gaan specialiseren in Jugendstil (1890-1914).” De stukken koopt hij op veilingen over de hele wereld. “Er bevindt zich meer Delfts blauw buiten Nederland dan binnen Nederland. Er is veel verloren gegaan. Mensen die verhuisden, of die moesten vluchten, bijvoorbeeld voor de oorlog, namen hun waardevolle spullen mee. Omdat ze eraan gehecht waren, of omdat ze veel geld waard waren en wellicht geschikt waren om te verkopen. Ik heb hier een zogenaamde Russische vaas staan, die een merkwaardige geschiedenis heeft. In 1939 ontvluchtte een joodse Belgische operazanger zijn vaderland. Hij verhuisde naar Nieuw Zeeland. Hij nam het Delfts blauw dat hij had geërfd van zijn moeder met zich mee, een paar vazen en borden. Tien jaar geleden overleed hij en zijn kleinkinderen boden het Delfts blauw via internet te koop aan. Veel ervan was ernstig beschadigd. Maar deze twee vazen waren in goede staat en ik heb ze gekocht. Zo kwamen ze hier in Addlestone. Dit soort verhalen vind ik interessant. Het maakt duidelijk dat Delfts blauw onderdeel is van de sociale geschiedenis van de twintigste eeuw. Daar ligt mijn fascinatie. Ik wil het verhaal achter het Delfts aardewerk vertellen. Wie waren de mensen die in deze industrie werkten, hoe werd er gewerkt? Welke keuzes werden gemaakt? Het aardwerk weerspiegelt door de jaren heen het sentiment van de natie, vindt hij. “In de Eerste Wereldoorlog vervaardigde De Koninklijke Porceleyne Fles tegeltje die we nu misschien als moralistisch zouden afdoen. Maar in die tijd hadden ze een heel belangrijke functie. Er werden er 6500 van verkocht. De mensen wilden iets aan de muur hebben hangen dat hen herinnerde aan de morele kant van de oorlog. In de Tweede Wereld was de stemming heel anders. Nederland was niet neutraal, zoals in de Eerste Wereldoorlog. Nederland was bezet. Al die sentimenten zie je terug in de tegels die toen werden geproduceerd. Ze ademen een sfeer van patriottisme, vechtlust, trots, liefde voor het vaderland, liefde voor het koningshuis. Elke onbenullige gebeurtenis werd gevierd en herdacht met een bijzondere tegel. Wie goed kijkt, ziet dat de tegels bol staan van de symboliek.”

Collectors Society

Een aantal jaren geleden richtte Rick de Royal Delft Collectors Society op. “Onderwijs en uitwisseling van informatie vind ik erg belangrijk. Steeds meer mensen kwamen bij mij met vragen over Delfts blauw, vragen die verder gingen dan ‘wat is het’ en ‘wanneer is het gemaakt’. Ik vroeg me af of het mogelijk zou zijn verzamelaars met elkaar in contact te brengen, informatie met elkaar te delen. Dus bracht ik een nieuwsbrief uit. Ik had een mailinglijst met tweehonderd adressen van verzamelaars over de hele wereld. Er zijn er ongetwijfeld veel meer. Dit is het topje van de ijsberg. Na tweeënhalf jaar ben ik met de nieuwsbrief gestopt. Het was te veel werk voor één persoon. Ik had gehoopt dat ik ondersteuning zou krijgen van de fabriek, maar die had andere prioriteiten. Jammer, ik blijf het gevoel hebben dat er grote behoefte is aan interactie, informatie, educatie. Maar misschien moet dat op een modernere manier gebeuren. Ik ontvang nog steeds veel e-mails van mensen die Delfts blauw in hun bezit hebben en er meer van willen weten. Dat varieert van goedkoop toeristenspul tot zeldzame, waardevolle stukken.”

Titanic

Het is eeuwig jammer dat de archieven van De Porceleyne Fles niet intact zijn, meent Rick. “Dan was nog beter aan te tonen hoe belangrijk deze Delftse aardewerkindustrie is geweest, welke interessante contacten met kunstenaars er waren, hoe vernieuwend de industrie is geweest. Veel aardewerkfabrieken in andere steden zijn opgericht door mensen die de kunst in Delft hebben afgekeken. Daar zou je als stad trots op moeten zijn.” En natuurlijk zijn er nog een paar mysteries op te lossen. Zoals de vraag waarom meesterschilder Senf, die in Delft was geboren, hier zijn opleiding had genoten en hier werkte, ineens belangstelling ontwikkelde voor Oosterse patronen. En is het waar dat Engelse piloten die tijdens de Tweede Wereldoorlog terugkeerden van bombardementen boven Duitsland de nacht doorbrachten in de ovens van De Koninklijke Porceleyne Fles? En klopt het verhaal dat De Koninklijke Porceleyne Fles tegels leverde voor de legendarische Titanic? Rick: “De fabriek leverde in die tijd wel vaker aardewerk aan passagierschepen van Harland & Wollf, de Ierse maatschappij die de Titanic bouwde voor de White Star Line. Ik weet dat er contacten zijn geweest tussen de maatschappij en Labouchere. Dus waarom zou De Koninklijke Porceleyne Fles ook niet voor de Titanic hebben geleverd? De bewijsvoering is echter lastig, want juist over die periode is het archief niet compleet.”

Universeel verhaal

Maar er is hoop: het internet ontvouwt steeds meer geheimen. “Dankzij het internet is veel genealogische informatie beschikbaar gekomen over de arbeiders die in de aardewerkindustrie werkten. We weten wie het waren, hoe ze heetten, hoe ze leefden, hoeveel kinderen ze hadden, hoe oud ze werden. In het gemeentearchief van Delft bevinden zich nu ook foto’s waarop deze mensen zijn te zien. Die foto’s vertellen een eigen verhaal. Dat is natuurlijk fantastisch materiaal, waar iets mee zou moeten gebeuren. Toen mijn boek was verschenen namen sommige oud-medewerkers van De Koninklijke Porceleyne Fles contact met me op. Zij kwamen met de leukste verhalen op de proppen over hoe het er vroeger aan toe ging op de fabriek. Zo wordt het verhaal over een willekeurige aardewerkfabriek in Delft het universele verhaal van een volk, een natie, een tijdgeest.”

Buitenstaander

Maar waarom maakt hij zich daar als relatieve buitenstaander - Rick is geboren in Amerika en woont al jaren in Engeland - zo druk over?” “Misschien moet het juist wel een buitenstaander zijn die anderen erop attent maakt dat ze goud in houden hebben. Als je er met je neus bovenop zit, zie je het niet. Het is een kwestie van perspectief. Ik heb in mijn leven te veel mooie dingen en waardevolle informatie verloren zien gaan. Dat wil ik voorkomen.” Daarin gaat hij heel ver. “Ik heb niet veel geld dat ik erin kan investeren, maar als ik moet kiezen tussen het verbouwen van de badkamer en investeren in een zeldzaam stuk aardewerk, dan moet de badkamer nog even wachten. Zolang ik leef blijf ik dit cultureel erfgoed koesteren, en ik hoop maar dat na mijn dood de collectie een goed onderkomen krijgt. Dat ik het allemaal niet voor niets heb gedaan.”


Tekst: Trudy van der Wees

Fotografie: Trudy van der Wees

Recherche avancée   
Critère 1      --
                        et   ou   sauf
Critère 2      --
                        et   ou   sauf
Critère 3      --
                        et   ou   sauf
Critère 4      --
                        et   ou   sauf
> Classer les r�sultats par  
lancer
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies