1 gerelateerd item gevonden in de collecties van Erfgoed Delft e.o
 
: 132249

Simon van Oosten

From VerhalenWiki

Jump to: navigation, search

"Een pareltje om trots op te zijn"


Als geboren en getogen Westlander had Simon van Oosten nog nooit van De Koninklijke Porceleyne Fles gehoord, tot zijn moeder hem na zijn eindexamen een advertentie onder zijn neus duwde waarin plateelschilders werden gevraagd. ‘Je kunt aardig tekenen, is dat niets voor jou?’, vroeg ze. Zo belandde Simon 25 jaar geleden bij het neusje van de zalm op het gebied van aardewerk.

“Tekenen deed ik inderdaad graag. Ik ben geen natuurtalent, maar met doorzettingsvermogen, veel leren, veel observeren, kom je een heel eind.” Na een uitgebreide interne en externe opleiding bij de Delftse aardewerkfabriek mocht Simon zich meester-schilder noemen. “De aanduiding stamt nog uit de oude tijd. Het houdt in dat je alle technieken beheerst die nodig zijn om hier je vak uit te kunnen oefenen. Er komt veel bij kijken.
Meesterschilder Simon van Oosten, foto Trudy van der Wees
Wie bij De Porceleyne Fles plateelschilder wil worden, moet eerst een test doen. Aan de hand daarvan kan men al snel zien of iemand talent heeft voor dit vak. Vervolgens krijg je een interne opleiding die je in je eigen tempo aflegt. Het duurt vier tot vijf jaar voordat je alle decoraties en landschappen kunt schilderen. Wil je meer bereiken in je vak, dan werd je vroeger geacht naar de Kunstacademie te gaan. Men vond dat je een brede basis moest hebben. Ik heb vijf jaar achtereen, vijf avonden in de week gestudeerd. En dan had je nog je huiswerk, en ik werkte hier acht uur per dag. Dat was behoorlijk pittig. In totaal ben ik acht jaar bezig geweest met mijn opleiding.” Tegenwoordig is de Kunstacademie niet meer verplicht. “Het is natuurlijk mooi, zo’n brede opleiding, maar als plateelschilder gebruik je maar een klein deel van wat je daar allemaal leert. Onze plateelschilders in opleiding gaan nu naar de Vrije Akademie in Delft, waar cursussen worden gegeven die zijn geënt op deze doelgroep.”

Boeiend

Simon werkt al meer dan 25 jaar bij de fabriek. “Als je eenmaal dit vak beheerst wordt het steeds leuker. Bovendien, het is een erg lange opleiding, dan ga je niet zo snel weer wat anders doen. Het bedrijf heeft in je geïnvesteerd, je hebt in jezelf geïnvesteerd. Bovendien, waar zou je naartoe moeten? En op het gebied van Delfts blauw is dit het neusje van de zalm. Het is ook de enige plek in Nederland waar plateelschilders worden opgeleid. Het mooie aan het vak is dat het altijd weer anders is, ook de borden die we op voorraad moeten maken en waar op het eerste gezicht niet veel uitdaging inzit.” Die uitdaging moet je er zelf in leggen, vindt hij. “Als je aan een routineklus begint moet je denken: ik ga nu het mooiste maken wat ik ooit heb gemaakt. Dan blijft het spannend, ook al is het een bord dat je al honderd keer hebt gemaakt.” Een leuke afwisseling vormen de opdrachten voor maatwerk en het ontwerpen van gelegenheidsborden. “Dat zijn de krenten in de pap, al is maatwerk soms niet meer dan een bord met een eenvoudig bloemenrandje en een tekst in het midden. Toch blijft het daardoor een boeiend vak.”

Sjablonen

De schilders bij De Koninklijke Porceleyne Fles werken met sjablonen. Daarom beschouwt Simon zichzelf niet als een kunstenaar, maar als een ambachtsman met een creatieve inslag, zeker op het gebied van ontwerpen. Van de plateelschilders wordt echter wel verwacht dat ze complete kunstwerken van Delfts blauw vervaardigen, bijvoorbeeld Het straatje van Vermeer en De Nachtwacht van Rembrandt. “Dat is natuurlijk wel een stapje verder dan sjablonen tekenen, maar het blijft de reproductie van een schilderij op aardewerk. We doen hetzelfde als met borden of tegels, maar dit is vele malen groter en daardoor ook moeilijker. Het is niet zozeer een creatieve uitdaging, als wel een technische. Hoe breng ik het beste dit beeld over in deze techniek? Zo’n schilderij van Vermeer, maar ook De Nachtwacht, zijn kleurrijke schilderijen, met veel schakeringen van licht en donker. Wij moeten het met één kleur doen: blauw. Dat maakt het veel moeilijker. De kleurverschillen kun je alleen vertalen door in het blauw heel subtiel bepaalde nuanceverschillen aan te brengen. Je moet dus op een andere manier naar zo’n schilderij kijken.”

Anoniem

Simon maakte zelf een relatief kleine Nachtwacht, die te zien is bij De Koninklijke Porceleyne Fles. Ook werkte hij in 2005 mee aan de Nederlandse inzending voor de wereldtentoonstelling in Aichi (Japan). “Een paneel van vier meter hoog en veertig meter lang, bestaande uit 7600 tegels. Allemaal 17de- en 18de-eeuwse grachtenpanden. We hebben er met zeven schilders drie maanden aan gewerkt. Ik had de supervisie. Een geweldig project. Natuurlijk heeft iedere schilder zijn eigen signatuur. Ik kan precies zien wie welk stukje heeft gemaakt, maar een buitenstaander niet. Het is net als met de schilderijen van grote meesters. Daar is meestal ook door meer mensen - collega’s of leerlingen - aan gewerkt, niet alleen door de schilder die het schilderij signeert.” Trots is Simon op het ontwerp dat hij heeft gemaakt voor het Delftsblauwe vloerkleed in de raadszaal van het Delftse stadhuis. “Het heeft niets met Delfts aardewerk te maken, maar juist omdat het zo anders was vond ik het leuk om te doen. Bij de onthulling werd veel aandacht aan mijn aandeel besteed. Dat was ik niet gewend. Als plateelschilder ben je betrekkelijk anoniem. Overigens, als plateelbakker ben je nog anoniemer, terwijl juist de kwaliteit van het materiaal waarop we werken zo belangrijk is. Als dat niet goed is, kan ik schilderen wat ik wil, maar dan bak ik er helemaal niets van. Mijn naam staat niet levensgroot op de producten die ik maak. Ik onderteken mijn werk met mijn initialen. Dat is voldoende, vind ik. Het is een product van De Koninklijke Porceleyne Fles.”

Opleving

Thuis, in ’s-Gravenzande, is Delfts blauw met een kaarsje te zoeken. “Ik heb een heel oud kaststelletje van een tante van mijn moeder geërfd. Zij verzamelde Delfts aardewerk. Op hoogbejaarde leeftijd schreef ze me een brief waarin ze vroeg of ik voor dit kaststelletje wilde zorgen. Ze dacht dat het bij een plateelschilder wel in goede handen zou komen. Ik heb die tante nooit gekend, maar ik zorg er inderdaad heel goed voor.” Dat Delfts blauw de laatste tijd weer een opleving doormaakt, juicht hij uiteraard toe. Het is immers wel eens anders geweest. “Het Delfts blauw wordt weer herontdekt, het is zelfs trendy. Het wordt toegepast door binnenhuisarchitecten en vormgevers. Een mooi stuk Delfts aardewerk in een modern interieur, dat mag weer. Tien jaar geleden was dat echt uit den boze.” Op zich is dat een positieve ontwikkeling, maar hoe moet het verder met het populaire Delfts blauw als het ambacht zoals dat in Delft nog wordt uitgevoerd, langzaam verdwijnt? “Ons personeel is aan het vergrijzen. Er is behoefte aan nieuw bloed, maar jongeren zijn niet geïnteresseerd in een baan in de aardewerkindustrie. Ik ben bang dat als straks de oudere generatie met pensioen gaat, er veel kennis verdwijnt.”

Jingdezhen

Of de samenwerking met collega’s in de Chinese zusterstad Jingdezhen een positieve impuls zal hebben op de Delftse aardewerkindustrie is moeilijk te zeggen. “Ik ben er geweest. Ik heb op de keramiekbeurs zitten schilderen, iets wat in China zeer ongebruikelijk is. Ik was echt een bezienswaardigheid.” Simon ging er aanvankelijk heen met een gevoel van ‘moet dat nou?’. “China is de bakermat van porselein. Wij hebben het hiernaartoe gehaald, gekopieerd en er onze eigen draai aan gegeven. En dan gaan wij als westerling in China even vertellen hoe het moet? Ik had er een heel dubbel gevoel over. Jingdezhen is een stad die van alle kanten porselein ademt. Er is een groot opleidingscentrum met vijfduizend leerlingen, een enorme campus. En daar kom ik aan, een van de zeven schilders van De Koninklijke Porceleyne Fles. Ik dacht: ik word vierkant uitgelachen.” Dat viel gelukkig mee. “Men was zeer geinteresseerd. Onze techniek is een andere dan die waarmee in China wordt gewerkt. Wij maken aardewerk en zij porselein. Wij schilderen onder de glazuur op een dunne kleilaag, waardoor we heel veel verschillende nuances in kleuren kunnen aanbrengen. Zij schilderen direct op het porselein en dan ben je beperkt tot drie tonen blauw. Ik wil niet zeggen dat we beter zijn, want er worden prachtige dingen gemaakt in China, maar wij zijn anders.”

Oude glorie

Simon is wel erg onder de indruk van de hoge kwaliteit van het Chinese porselein. “We hadden er al mee kennisgemaakt toen Jackson Li hier als artist in residence werkte. Hij heeft een kennis en een techniek waar je u tegen zegt. Aan de andere kant vraag ik me af: wat zou er gebeuren als je ons de ruimte zou geven om een paar maanden te experimenteren, dingen uit te proberen, ons in allerlei facetten te ontwikkelen? Helaas is daar tegenwoordig nauwelijks tijd meer voor door onze geringe bezetting. Vroeger wel. Het werk van Leon Senf, een van de meester-schilders van de vorige eeuw, wordt nog steeds geroemd. Hij was inderdaad een veelzijdig kunstenaar en hij maakte schitterend werk. Maar wie weet loopt er nu ook wel een Leon Senf rond. Alleen, we weten het niet omdat hij zijn handen vol heeft aan het lopende productiewerk. Hopelijk komt daar in de toekomst weer meer ruimte voor. Misschien moet er wel een speciaal fonds in het leven worden geroepen om dit soort ontwikkelingen mogelijk te maken.”

Pareltje

Mede door de schaalgrootte van de aardewerkindustrie in Jingdezhen is Simon zich gaan realiseren hoe bijzonder het is dat er nog steeds op ambachtelijke manier aardewerk wordt gemaakt in Delft. En dat al vierhonderd jaar. “De regering en leden van de Tweede Kamer zouden eens een kijkje moeten nemen in Jingdezhen. Dan pas realiseer je je hoe bijzonder het is wat we hier in Delft hebben en hoe trots we daarop zouden moeten zijn. We hebben hier een pareltje dat meer waardering verdient. Een pareltje bovendien dat ontzettend belangrijk is voor de stad. Ik denk dat de gemeente onderschat wat een impact dit bedrijf heeft op de lokale economie. Door samen te werken kun je dat effect te vergroten. Met het oog op de toekomst lijkt me dat zelfs noodzakelijk.”


Opgetekend door Trudy van der Wees

Recherche avancée   
Critère 1      --
                        et   ou   sauf
Critère 2      --
                        et   ou   sauf
Critère 3      --
                        et   ou   sauf
Critère 4      --
                        et   ou   sauf
> Classer les r�sultats par  
lancer
Deze website maakt gebruik van cookies. Informatie over cookies